سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

270

تاريخ ايران ( فارسى )

اگرچه ابتدا در لجهء دريا موضع داشتند ليكن تلاقى ايشان با دشمن در محلى واقع ميشد كه بتناسب عدهء كثير آنها وسعت نداشت و مجبور بودند بطور ستون مقابل دشمن بروند در صورتى كه يونانيان بطور صف ايستاده بودند . اما رعاياى شاهنشاه هم جبن و ضعف قلب ظاهر ننمودند و در پيش نظر ولينعمت پرسطوت خود كمال رشادت را ظاهر ساختند . ابتداى اين جنگ دريائى معروف براى پارسيها مساعد بود . همين كه طليعهء صبح ظاهر شد يونانيها از كثرت عدهء دشمن واهمه كرده ناوهاى خود را تقريبا بساحل بردند ، اما غفلتا جرئت و جسارتى كه از يأس و استيصال دست ميدهد ايشان را بدلاورى واداشت و به طرف دشمن حمله‌ور شدند . ناوهاى فينيقى شاهنشاه كه بين پسيتاليا و خاك يونان حركت ميكردند با آتنيان و اژينىها روبرو شدند و يونانيهاى يونى « 1 » كه بين پسيتاليا و سالاميس در حركت بودند با كشتيهاى پلوپونسى مقابل گرديدند . جنگ در كمال سختى درگرفت ، در اين تنگنا كثرت عدهء ناوهاى پارسى براى ايشان بيشتر ضرر بخشيد ، اگر چه در مسيره غالب بودند ولى در ميمنه بالاخره مغلوب گرديدند و باتفاق آرا افتخار فتح و ظفر راجع بشجاعت و زرنگى آتنيها و اژينىها بود . بالاخره پارسيان در تمام صفوف عاجز شده به فالرن عقب‌نشينى نمودند و دويست فروند ناو ايشان خراب شده يكعده هم با عمله‌جات دستگير گرديدند . از يونانيها چهل ناو خراب شد ، ليكن دشمن را تعاقب ننمودند . اين جنگ دريائى بزرگ كه يكى از محاربات قطعى دنيا است به اين طريق خاتمه يافت و من در اين باب با گرندى هم‌عقيده‌ام كه نتيجهء اين واقعه قطعىتر از اثر جنگ ماراتن بود در صورتى كه آن را هم كريزى « 2 » مورخ از محاربات قطعيه ميشمارد . در اين جنگ اشيل شاعر در يكى از سفاين جنگى بوده و در محاربه شركت داشته است در منظومهء معروف خود كه بعنوان پارسيان است شرح آن را بنظم آورده و آن ( چنان كه در زير از نظر خوانندگان ميگذرد ) قابل مطالعه است . « در ابتدا نيروى دريائى پارس در برابر ايشان ايستادگى كرد و هنگاميكه جابر

--> ( 1 ) - مراد يونانيان آسياى صغير است ( مترجم ) ( 2 ) - Creasy